Een aantal jaar geleden beschreef ik hier al uitgebreid over hoe ik boeken beoordeel met sterretjes. In dat bericht legde ik uit hoe mijn systeem geëvolueerd is van puur buikgevoel naar iets dat toch net iets meer structuur heeft. Sinds 2022 gebruik ik daarvoor mijn eigen versie van het CAWPILE-systeem van BookRoast, dat ik omdoopte tot BALSPEL.

En ja, dat systeem gebruik ik eigenlijk nog altijd. Maar zoals dat gaat met iets dat je vaak gebruikt, merk je na verloop van tijd kleine dingen die net niet helemaal goed voelen. Dus de voorbije tijd heb ik opnieuw een beetje zitten sleutelen.

Geen grote revolutie, BALSPEL blijft in de basis exact hetzelfde, maar wel een paar kleine aanpassingen die het systeem voor mij persoonlijk beter laten aansluiten bij hoe ik boeken ervaar.

Even kort herhalen: wat was BALSPEL ook alweer?

Voor wie een opfrisser wil: BALSPEL is mijn persoonlijke variant op het CAWPILE-systeem. Elk boek krijgt een score van 1 tot 10 op zeven verschillende onderdelen:

Afkorting	Betekenis	Uitleg
B	Begin	Was het boek van in het begin aangrijpend? Intrigeerde het om verder te lezen? Was het moeilijk/saai/verwarrend om erin te komen?
A	Atmosfeer	Hoe meeslepend/betoverend was het lezen? Wekte het boek een goed/warm gevoel op? Hoe vond je de wereldopbouw? Kon je alles je goed voorstellen?
L	(verhaal)lijn	Was de plot samenhangend en structureel goed opgebouwd? Hoe was het tempo? Was de verhaallijn uniek en/of verrassend? Was het ingewikkeld?
S	Schrijfstijl	Heb je genoten van de proza? Las het vlot of moest je je erdoorheen ploegen? Waren de dialogen realistisch?
P	Personages	Zijn de personages memorabel? Kon je je hen goed voorstellen? Wat was de verhouding tussen de primaire en secundaire personages? Voelden ze echt aan of eerder als bordkarton?
E	Einde	Hoe vond je de afronding van het verhaal? Voelde het bevredigend aan? Was het logisch of zijn er plotgaten?
L	Leesplezier	Wat was je globale gevoel bij het lezen van dit boek?

Voor elk van deze categorieën geef ik een score volgens ongeveer deze richtlijn, waarbij ik ook halve scores geef:

1. verschrikkelijk
2. vreselijk
3. slecht
4. zwak
5. middelmatig
6. ok
7. goed
8. geweldig
9. briljant
10. favoriet

Daarna bereken ik het gemiddelde van die zeven scores en dat gemiddelde zet ik om naar een aantal sterren.

Dat systeem vind ik heel handig en het helpt mij ook enorm bij het schrijven van recensies. Het dwingt mij om even stil te staan bij waarom een boek werkt of net niet.

Het probleem dat ik begon te merken

Hoe langer ik het systeem gebruikte, hoe meer één klein probleem begon op te vallen: Ik gaf bijna nooit 5 sterren. Niet omdat ik geen geweldige boeken las, maar omdat een gemiddelde BALSPEL-score van 9 of hoger over zeven categorieën eigenlijk best moeilijk te halen is.

Een boek kon bijvoorbeeld:

• een fantastisch verhaal hebben
• geweldige personages
• een meeslepende sfeer

…maar misschien een iets trager begin of een einde dat niet helemaal perfect zat. En voor ik het wist zat het gemiddelde rond 8,6 of 8,8, wat volgens mijn oude systeem automatisch 4 sterren werd, terwijl mijn gevoel misschien wel zei dat dit een 5-sterren boek was. En uiteindelijk lees ik natuurlijk voor een groot deel voor het gevoel dat een boek mij geeft.

De rol van leesplezier

Daarom heb ik besloten één kleine maar belangrijke aanpassing te maken. De categorie Leesplezier krijgt vanaf nu (2026) een beetje meer gewicht wanneer het gaat om het bepalen van een 5-sterrenboek.

Met andere woorden: als een boek een zeer hoog gemiddelde van 8,5 of hoger heeft én mijn leesplezier 9,5 of hoger was, dan mag dat boek van mij gerust 5 sterren krijgen, ook al ligt het gemiddelde strikt genomen net iets onder de oude grens.

Waarom deze drempels?

• Gemiddelde ≥ 8,5 betekent dat het boek uitzonderlijk goed is op meerdere vlakken.
• Leesplezier ≥ 9,5 betekent dat het boek echt fantastisch voelde tijdens het lezen, zo goed als een favoriet.

Een concreet voorbeeld: een boek met scores 8 – 9 – 9 – 9 – 8 – 8 – 9,5 heeft een gemiddelde van 8,57. Dankzij de leesplezier-correctie mag dit boek nu 5 sterren krijgen, terwijl het vroeger 4 zou zijn geweest.

Op die manier voelt het verschil tussen 4 en 5 sterren voor mij eerlijker, omdat het niet alleen gaat om cijfers maar ook om hoezeer een boek me heeft meegenomen tijdens het lezen. Dit voelt voor mij als een goede balans tussen objectief nadenken over een boek en ruimte laten voor enthousiasme. Want soms klopt een boek gewoon, zelfs al is het niet mathematisch perfect.

Bijkomende Excel berekeningen: meer nuance in sterren

Goodreads – wat voor mij het originele boekenplatform blijft – gebruikt enkel volle sterren. Er is geen mogelijkheid om halve of kwart sterren toe te kennen, maar al langer heb ik nood aan iets meer nuance, vooral voor boeken die tussen 3 en 5 sterren vallen. Op zich zou ik ook gewoon mijn BALSPEL-score per boek kunnen delen, maar omdat sterren universeler zijn en, juist, omdat ik graag speel met formules in Excel heb ik mijn spreadsheet een beetje aangepast zodat hij meteen ook drie soorten sterrenscores bijhoudt naast de BALSPEL-score:

• volle sterren: BALSPEL-score gedeeld door 2, afgerond naar het dichtstbijzijnde geheel getal
• halve sterren: BALSPEL-score afgerond naar het dichtstbijzijnde geheel getal, gedeeld door 2
• kwart sterren: BALSPEL-score maal 2, afgerond naar het dichtstbijzijnde geheel getal, gedeeld door 4

Op die manier kan ik sneller zien hoe een boek scoort in vergelijking met andere boeken ook al gebruik ik voor mijn blog meestal volle sterren. Voorlopig is het vooral spelen met cijfers en gevoel tegelijk, en kijken wat het systeem oplevert.

Blijvertje?

Voorlopig lijkt deze aangepaste versie van BALSPEL beter aan te sluiten bij hoe ik boeken beleef. Dus ik vermoed dat dit systeem nog wel een tijdje zal blijven. Maar goed, als er één ding is dat ik ondertussen geleerd heb, is het dat ik blijkbaar graag blijf sleutelen aan dit soort dingen. Dus wie weet wat ik binnen een paar jaar weer bedenk.

Hebben jullie een systeem voor sterretjes? Of gaan jullie nog altijd volledig op gevoel af?

Groetjes,
Charlotte